ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

554

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

امور شام غافل بود . پس بر قتل كتبوقا تأسف خورد و از هزيمت سپاهيانش ملول شد . الملك الناصر را احضار كرد و ملامت نمود كه كار شام را در نظرش آسان وانمود كرده بود و گفت كه او را فريب داده است . الملك الناصر عذرها مىآورد و هلاكو نمىپذيرفت . عاقبت تيرى به سوى او انداخت و او را بر جاى سرد كرد . سپس برادرش الملك الظاهر و الملك الصالح بن الاشرف موسى صاحب حمص را نيز بكشت . زوجهء هلاكو ، الملك العزيز بن الملك الناصر را شفاعت كرد تا خون او نريزد . دولت بنى ايوب در شام منقرض شد ، همچنانكه پيش از اين در مصر منقرض شده بود . مصر و شام و در زمره مملكت ترك درآمد و ديگر بنى ايوب را سهمى نبود ، جز آنكه الملك المنصور بن الملك المظفر صاحب حماة همچنان بر جاى خود بود . او را قطز به حماة فرستاده بود و الملك الظاهر بيبرس او را در مقام خود ابقا كرده بود . او و فرزندانش مدتى در عين فرمانبردارى از دولت ترك باقى ماندند . تا آنگاه كه خداوند آن دولت را نيز منقرض كرد و يكى از امرايشان بر آن غلبه يافت . ما در اخبار دولتشان خواهيم آورد . و اللّه وارث الارض و من عليها و العاقبة للمتقين . خبر از دولت ترك كه طرفداران دولت عباسى بودند ، در مصر و شام بعد از بنى ايوب و آغاز كار و سرانجام احوال ايشان در آغاز كتاب ، آنگاه كه در باب امم عالم سخن مىگفتيم ، از ترك و انساب ايشان نيز سخن گفتيم ، همچنين در آغاز اخبار دولت سلجوقى گفتيم كه تركان از فرزندان يافث بن نوح‌اند و همه در اين متفق‌اند ، ولى نسب‌شناسان عرب گويند كه ايشان از فرزندان عامور بن سويل بن يافث‌اند و نسب‌شناسان روم مىگويند از فرزندان تيراس [ ( 1 ) ] بن يافث‌اند و در تورات چنين است . بنابر اين سخن نسب‌شناسان عرب نادرست است و اين غلط از آنجا ناشى شده كه عامور تصحيف شدهء كومر است يعنى به هنگام معرب ساختن كلمه ، كاف به غين نقطه‌دار بدل شده و بعدا غين به عين بىنقطه تصحيف شده و به همان حال باقى مانده است . اما سويل به غلط افزوده شده . روميان كه نسب تركان را به تيراس مىرسانند آنچه مىگويند منقول از اسرائيليات است و اين رأى بر ديگر آرا برترى دارد زيرا در تورات نيز چنين است . تركان ا شعوب و اجناس بسيار است . ما در آغاز كتاب از تغزغز [ ( 2 ) ] كه اقوام تاتار و ختايند و در سرزمين طمغاج [ ( 3 ) ] زندگى مىكنند سخن گفتيم . و نيز در آن شمار آورديم اقوام خرلخ و غز را كه سلجوقيان و هياطله از ايشان‌اند و از

--> [ ( 1 ) ] متن : طيراش . [ ( 2 ) ] متن : تغرغر . [ ( 3 ) ] متن : طغماح .